Na przełomie XIX i XX wieku francuski fizolog i przyrodnik René Joseph Quinton (1866‑1925) przedstawił tezę, że życie nie tylko wywodzi się z oceanu, ale zachowuje w sobie morskie środowisko. Jako pionier terapii morskiej opracował koncepcję plazmy morskiej – izotonicznego roztworu wody oceanicznej, którego skład elektrolitowy jest niemal identyczny z osoczem krwi. Udowodnił, że taka woda zawiera wszystkie niezbędne pierwiastki i mikroelementy potrzebne do odżywienia, rozwoju oraz prawidłowego funkcjonowania komórek całego organizmu. Jego przełomowe odrycia zyskały rozgłos na początku XX w., jednak z czasem popadły w zapomnienie. W ostatnich latach ponownie budzą zainteresowanie i stają się przedmiotem nowoczesnych badań naukowych. Niniejszy artykuł przedstawia życiorys Rene Quintona, omawia jego odkrycia i eksperymenty, a także porusza współczesne badania na temat stosowania terapii morskiej.

René Joseph Quinton urodził się 15 grudnia 1866 r. w Chaumes‑en‑Brie we Francji. Jego ojciec, Paul Quinton, był lekarzem i pełnił funkcję burmistrza, co zapewniło rodzinie stabilną pozycję społeczną. Młody René interesował się literaturą oraz dziedzinami ścisłymi. Odbył również liczne podróże do Egiptu, Grecji i Włoch, gdzie obserwował starożytne ślady życia i uczył się samodzielnie podstaw nauk przyrodniczych. Po powrocie do Paryża zaczął studiować geologię, paleontologię i biologię w Muzeum Historii Naturalnej [1].

Zdobyta wiedza, a także osobiste obserwacje skłoniły René do opracowywania własnych praw biologicznych, gdyż był przekonany o ścisłym związku między funkcjonowaniem organizmów a ich środowiskiem. Étienne Jules Marey, wybitny fizjolog z Collège de France, był na tyle zaintrygowany teoriami Quitona, że zdecydował się udostępnić mu swoje laboratorium [2], dzięki czemu René mógł przeprowadzić badania i uwiarygodnić swoje założenia.

W swojej kluczowej publikacji L’eau de mer, milieu organique z 1904 r. René Quinton wyłożył ogólną zasadę stałości (ang. laws of consistency) [3]. Twierdził, że życie utrzymuje wewnętrzne warunki zbliżone do tych, w jakich się narodziło. Założenie to podzielił na trzy prawa stałości, które można streścić następująco:

• Prawo stałości morskiej – komórki zwierząt, niezależnie od stopnia ewolucji gatunku, dążą do utrzymania składu mineralnego i jonowego swego środowiska wewnętrznego zbliżonego do praoceanu. To założenie stało się podstawą terapii morskiej i koncepcji plazmy morskiej.
• Prawo stałości termicznej – organizmy zachowują względnie stałą temperaturę ciała, odpowiadającą warunkom środowiska, w którym powstało życie. Quinton podkreślał, że nawet u stałocieplnych zwierząt górna granica tolerowanego zakresu temperatur (ok. 44 °C) pozostaje bliska temperaturze pierwotnych oceanów.
• Prawo stałości osmotycznej – dotyczy utrzymania stałego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. Układy biologiczne kompensują zmiany środowiskowe, aby zachować równowagę wodno-elektrolitową charakterystyczną dla warunków, w jakich powstały pierwsze komórki.

Quinton uznawał te trzy prawa za fragmenty jednej ogólnej „loi de constance” – prawa stałości życia, wyrażającego tendencję organizmów do konserwowania swoich pierwotnych warunków środowiskowych mimo zmian otoczenia. Te nowatorskie poglądy przyniosły Quintonowi przydomek „francuskiego Darwina”.

Zainspirowany koncepcją „środowiska wewnętrznego” (milieu intérieur) Claude’a Bernarda, René Quinton sformułował teorię morskiego pochodzenia życia, opartą na porównaniu składu chemicznego wody morskiej i płynów ustrojowych. Zauważył, że po rozcieńczeniu wody oceanicznej jej skład mineralny oraz stężenie w 98% pokrywa się z płynami zewnątrzkomórkowymi, takimi jak łzy, pot czy osocze krwi [4].

Na tej podstawie Quinton uznał, że komórki organizmów zachowały w swoim środowisku wewnętrznym warunki chemiczne pierwotnego oceanu, co ujął w prawie stałości morskiej. Obrazowo określał organizm mianem „akwarium morskiego”, podkreślając ciągłość między środowiskiem praoceanu a współczesnym funkcjonowaniem komórek [5].

Quinton systematycznie analizował wody oceaniczne i płyny ustrojowe. Zaobserwował, że poza dominującym sodem i chlorkami, w wodzie morskiej obecne są magnez, wapń, potas czy wodorowęglany – pierwiastki niezbędne do utrzymania równowagi elektrolitowej. W 1904 r. Quinton wykazał niemal identyczną równowagę jonową pomiędzy surowicą krwi i mikrofiltrowanym, izotonicznym roztworem wody morskiej o stężeniu 0,9 % NaCl [6]. Na tej podstawie opracował „plazmę morską” – rozcieńczoną wodę oceaniczną zawierającą pełne spektrum minerałów i pierwiastków śladowych, które w przyrodzie dostarczane są do naszego organizmu poprzez dietę i wodę pitną.

Najbardziej znany eksperyment René Quintona miał na celu udowodnić, że plazma morska jest dla organizmu obojętna, a nawet wspomaga regenerację. W laboratorium prof. Mareya w 1897 r. poddano psa procedurze, podczas której niemal całą jego krew zastąpiono izotoniczną wodą morską [7]. Relację z tego doświadczenia Quiton opisuje w swojej publikacji L’eau de Mer, milieu organique. Po transfuzji pies, który według ówczesnej wiedzy powinien był umrzeć, przeżył i zaczął odzyskiwać siły. Po dwóch dniach ponad połowa elementów morfotycznych powróciła, a po czterech dniach skład krwi był niemal prawidłowy. Zwierzę nie tylko przeżyło, lecz według świadków stało się bardziej witalne niż przed zabiegiem.

Eksperyment ten wywarł duże wrażenie na lekarzach i opinii publicznej. Quinton kontynuował badania, analizując przeżywalność leukocytów w różnych płynach i zauważył, że w izotonicznej wodzie morskiej białe krwinki pozostają żywe dłużej niż w innych roztworach. Odkrycie to utwierdziło go w przekonaniu, że plazma morska wspiera funkcjonowanie komórek.

Pod wpływem wyników eksperymentalnych Quinton postanowił wykorzystać plazmę morską w praktyce. W pierwszej dekadzie XX w. z pomocą zaprzyjaźnionych lekarzy zaczął podawać rozcieńczoną wodę morską pacjentom w paryskich szpitalach.

Wykorzystywano ją w przypadku ciężkich chorób zakaźnych (tyfus, sepsa), zatruć kwasami, zapalenia żołądka i jelit, ostrej postaci niedożywienia, a także gruźlicy, krzywicy, anemii, zaparć, wrzodów żylakowych oraz wielu chorób skóry, w tym egzemy, łuszczycy i tocznia [8]. W okresach epidemii cholery w Egipcie i we Francji plazma morska stosowana była jako płyn infuzyjny u chorych z głębokim odwodnieniem.

źródło: fundacionrenequinton.org

źródło: Le plasma de Quinton, mode d’application raisonné

Z biegiem lat podobne ośrodki powstały w innych miastach Francji, Belgii, Włoch, Szwajcarii, a nawet w Egipcie i Stanach Zjednoczonych.

Etap 1 – Wydobycie:

• Ok. 10 mil morskich od brzegu i 20 m pod powierzchnią.
• Bogactwo planktonu zapewnia wysoką zawartość mikroelementów.
• Oddalenie od lądu chroni wodę przed zanieczyszczeniami.

Etap 2 – Mikrofiltracja:

• Podwójna mikrofiltracja na zimno w warunkach sterylnych.
• Usuwa mikroorganizmy i zanieczyszczenia, zachowując naturalne składniki organiczne.
• Zapobiega strącaniu soli wapnia i magnezu.

Etap 3 – Izotonizacja:

• Woda morska w formie hipertonicznej może zostać izotonizowana poprzez dodanie wody źródlanej do stężenia fizjologicznego (ok. 0,9 % NaCl) lub pozostawiona w formie hipertonicznej, w zależności od potrzeb terapeutycznych.

Choć współczesne procedury zostały udoskonalone, wybór lokalizacji oraz zimna mikrofiltracja wywodzą się bezpośrednio z wytycznych René Quintona i stanowią fundament jego metody.

źródło: fundacionrenequinton.org

Podczas Wielkiej Wojny Quinton zgłosił się na ochotnika. Służył na froncie zachodnim ponad cztery lata, kilkakrotnie został ranny i otrzymał najwyższe francuskie odznaczenia wojskowe, w tym Legię Honorową i Croix de guerre. Po wojnie wrócił do pracy naukowej i społecznej, jednak jego zdrowie było już poważnie nadwyrężone.

źródło: quinton.bio

• „L’Eau de Mer, milieu organique” (1904)– najważniejsze dzieło Quintona, w którym przedstawił teorię stałości morskiej oraz analizę fizykochemiczną wody oceanicznej i płynów ustrojowych.
• „L’Eau de mer en injections isotoniques sous‑cutanées dans le traitement de la tuberculose pulmonaire” (1906) – praca wydana wraz z Robertem Simonem, opisująca wstępne próby leczenia gruźlicy za pomocą podskórnych wstrzyknięć plazmy morskiej.
• „Le Dispensaire Marin” (1921) – tom napisany z Jeanem Jarricotem, dokumentujący przypadki kliniczne z paryskich przychodni morskich oraz zawierający statystyki dotyczące wyleczeń.

René Quinton opracował koncepcję plazmy morskiej, wykazując, że skład wody oceanicznej odzwierciedla pierwotne środowisko życia i wspiera równowagę elektrolitową organizmu. Jego badania laboratoryjne oraz praktyczne zastosowania w paryskich przychodniach wykazały, że rozcieńczona woda morska wspomaga regenerację, poprawia stan zdrowia i wspiera leczenie niektórych chorób zakaźnych i przewlekłych. Pionierskie doświadczenia Quintona w sterylizacji i mikrofiltracji wody morskiej oraz popularyzacja znaczenia mikroelementów w diecie stały się fundamentem współczesnych badań nad regeneracją i funkcjonowaniem komórek.